HISTORIA: CHATA KLÍNOVÁ

Chata, której już nie ma, a jednak jej historia wciąż żyje w tym krajobrazie.

Na zboczach nad Svatým Petrem, wysoko pomiędzy Zadní Planiną a górą Stoh, stała niegdyś chata Klínová bouda – miejsce, które było świadkiem ciężkiej pracy, rozwoju górnictwa oraz dramatycznych wydarzeń, które na zawsze zapisały się w historii Karkonoszy.

Korzenie tego miejsca sięgają pierwszej połowy XVI wieku, kiedy to dzięki działaniom górniczego hejtmana Kryštofa z Gendorfu w centralnej części Karkonoszy rozpoczęto intensywne wydobycie żelaza i innych metali. Istotnym ośrodkiem wydobycia był również Svatý Petr, skąd ruda była transportowana na plecach tragarzy aż do Dolního Dvora w celu dalszego przetworzenia.

Jedna z głównych tras prowadziła przez zbocza Stohu i Zadní Planiny – i właśnie w jej najwyższym punkcie powstała prosta drewniana wiata. Tragarze odpoczywali tu, chronili się przed niekorzystną pogodą i nabierali sił na dalszą drogę. Z czasem z tego skromnego schronienia powstała prawdziwa górska chata.

Miejsce to nie zostało wybrane przypadkowo. Zapewniało dostęp do źródła wody, a jednocześnie oferowało względną ochronę przed surowymi północnymi wiatrami. Jak na warunki panujące w Karkonoszach była to stosunkowo korzystna lokalizacja – z większą liczbą słonecznych dni i rzadszym występowaniem wichur.

Pochodzenie nazwy „Klínová bouda” nie jest do końca jasne. Jedna z teorii głosi, że nosiciele naprawiali tu swoje narzędzia pracy – kliny. Ta wizja jest co prawda romantyczna, ale mało prawdopodobna, ponieważ oznaczałaby dodatkowy, niepotrzebny ciężar podczas przenoszenia ciężkiej rudy.

Bardziej prawdopodobne wyjaśnienie wynika z kształtu samej górskiej enklawy, która z daleka przypomina klin. I właśnie od tego charakterystycznego kształtu szopa oraz cała okolica wzięły swoją nazwę.

Po upadku górnictwa, zwłaszcza w czasie wojny trzydziestoletniej, życie w Klínovkách skoncentrowało się na tradycyjnym gospodarowaniu górskim. W XVII wieku powstała tu cała grupa chat znanych jako Klínové Boudy (Keilbauden).

Miejscowi mieszkańcy utrzymywali się głównie z hodowli bydła i pracy w lesie. Życie było ciężkie, a codzienna praca wymagająca, mimo to powstawały tu liczne rodziny. Dzieci pomagały w gospodarstwie, dlatego ich uczęszczanie do szkoły było często nieregularne.

Z biegiem czasu pojawiła się tu również potrzeba edukacji. Pierwszym „nauczycielem” był emerytowany żołnierz, który odwiedzał poszczególne chaty i uczył dzieci podstaw czytania, pisania i liczenia. Nauka odbywała się bezpośrednio w pomieszczeniach mieszkalnych, a wynagrodzenie miało raczej charakter symboliczny.

Dopiero na początku XX wieku w enklawie powstała prawdziwa szkoła. Do dziś przypomina o niej budynek zwany Kantorka, który służy innym celom, ale nosi w sobie cząstkę tej historii.

Na przełomie XIX i XX wieku Klínové Boudy zaczęły żyć również sportem. W 1902 roku odbył się tu start ważnego wyścigu narciarskiego w kierunku Vrchlabí. Kilka lat później powstała tu również skocznia, z której skakano nawet na odległość 30 metrów.

Miejsce to stało się zatem ważnym punktem w historii narciarstwa w Karkonoszach.

Sama Klínová bouda pod koniec XIX wieku przekształciła się w popularną górską gospodę z kilkoma ogrzewanymi pomieszczeniami. Jej historia naznaczona była jednak pożarami i dramatycznymi wydarzeniami.

Po pożarze w 1912 roku została szybko odbudowana, a w kolejnych latach kilkakrotnie przebudowywana. Jej ostateczny wygląd kształtował się stopniowo w latach 1920–1940.

II wojna światowa przyniosła tragiczne chwile – ówczesny właściciel Johann Braun został zastrzelony bez procesu tuż przed schroniskiem.

Los schroniska Klínová bouda ostatecznie przypieczętował się 22 lutego 1970 roku. Podczas kursu narciarskiego doszło tu do wybuchu agregatu dieslowskiego, który zasilał obiekty w energię elektryczną. Płonący olej napędowy szybko rozprzestrzenił się po drewnianej konstrukcji i w ciągu zaledwie dwóch godzin schronisko zostało całkowicie zniszczone.

Ze względu na trudną dostępność terenu i brak sprzętu nie udało się skutecznie ugasić pożaru. Tuż po południu zawaliły się ostatnie ściany i pozostało tylko spalone miejsce.

Dzisiaj schronisko Klínová bouda już nie stoi, jednak jego historia wciąż żyje w tym krajobrazie. Łąki, drogi i otaczające góry przypominają czasy, kiedy ludzie ciężko tu pracowali, budowali swoje domy i pisali historię Karkonoszy.

Źródło: Historia schronisk w Karkonoszach