DROGA MASARAKA DO ZLATÉ NÁVRŠÍ: ZOSTAŁA UKOŃCZONA 90 LAT TEMU

Górska droga imienia prezydenta-wyzwoliciela T. G. Masaryka została uroczyście otwarta 6 września 1936 roku.

Dzisiaj trasa na Zlaté návrší kojarzy się przede wszystkim z turystami pieszymi, rowerzystami i widokami na krajobraz Karkonoszy. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu sytuacja wyglądała jednak zupełnie inaczej. Po górskiej drodze Masaryka regularnie jeździły samochody, a jej najwyższy odcinek na Zlatém návrší tętnił życiem turystów.

Górska droga imienia prezydenta-wyzwoliciela T. G. Masaryka została uroczyście otwarta 6 września 1936 roku. Jej budowa trwała 5 lat i należała do wyjątkowo wymagających projektów budowlanych tamtych czasów. Dziesiątki serpentyn, rozległe prace ziemne oraz prace na dużej wysokości znacznie zmieniły pierwotny wygląd krajobrazu Karkonoszy.

W latach 30. pierwotna droga była w bardzo złym stanie. Budowa nowej drogi zapewniła jednocześnie pracę setkom ludzi w czasach kryzysu gospodarczego i wysokiego bezrobocia.

Prace nad pierwszym odcinkiem rozpoczęto w sierpniu 1931 roku, kiedy to zadanie to powierzono firmie Fuka i Moravec. Kolejny odcinek budowano w latach 1932 i 1933, a ostatni odcinek ukończono 10 sierpnia 1936 roku.

Budowa na wysokości około 1 050 metrów n.p.m. nie była jednak łatwa. Ze względu na warunki klimatyczne prace można było prowadzić jedynie przez około 5 miesięcy w roku. W budowie brały udział setki robotników i członków brygad, z których niektórzy pokonywali pieszo wiele kilometrów, aby dotrzeć do miejsca pracy.

Źródła z tamtego okresu przypominają, że warunki nie były łatwe. Pracownicy musieli radzić sobie z trudnym terenem, pogodą oraz skromnymi warunkami bytowymi. Mimo to w czasach kryzysu praca ta była bardzo poszukiwana – o każde wolne stanowisko ubiegało się wielu chętnych.

Budowa drogi miała również istotne znaczenie strategiczno-wojskowe. W okresie narastających napięć w Europie i rosnącej potęgi nazistowskich Niemiec miała ona umożliwić szybszy transport sprzętu wojskowego, a jednocześnie ułatwić budowę czechosłowackich umocnień w rejonie grzbietów Karkonoszy.

Droga zyskała strategiczne znaczenie zwłaszcza w związku z budową niemieckiej „drogi sudeckiej”, która miała przebiegać przez północne podnóża Karkonoszy. Czechosłowackie dowództwo wojskowe poświęciło zatem znaczne uwagę połączeniom komunikacyjnym tego obszaru.

Los drogi przyniósł jednak nieco ironiczny zwrot akcji. Po ukończeniu budowy w 1936 roku miała ona służyć przede wszystkim ochronie republiki i szybkiemu przemieszczaniu się oddziałów czechosłowackich. Jednak dwa lata później ta sama droga ułatwiła niemieckim oddziałom wkroczenie w głąb Karkonoszy po zajęciu terenów przygranicznych.

Po otwarciu górska droga Masaryka szybko stała się ulubionym celem zmotoryzowanych turystów górskich. Zachowały się zdjęcia i pocztówki, na których szczytowa część Zlatého návrší jest wypełniona samochodami.

Dzisiaj podobny widok wydawałby się niemal niewiarygodny. Zwykły turysta nie może już dojechać samochodem drogą prowadzącą do schroniska Vrbatova bouda. Dla publicznego ruchu samochodowego droga została zamknięta w 1996 roku i stopniowo powróciła przede wszystkim do dyspozycji turystów pieszych.

Na historycznym zdjęciu ze Zlatého návrší z 1945 roku nie ma jeszcze jednej z dominujących budowli, którą dziś kojarzymy z tym miejscem – schroniska Vrbatova bouda. Zostało ono zbudowane dopiero później, w 1964 roku.

Na pierwszym planie dominuje natomiast kopiec ku czci Hanče i Vrbaty, upamiętniający tragiczne wydarzenie z marca 1913 roku, kiedy to podczas śnieżnej zamieci zginęli Bohumil Hanč i Václav Vrbata.

Górska droga Masaryka nie jest więc zwykłą drogą. Jest świadectwem czasów, kiedy Karkonosze szybko się zmieniały, rosło znaczenie transportu samochodowego, a nad Europą gromadziły się chmury wojny.

Jej budowa znacząco wpłynęła na krajobraz Karkonoszy, ale jednocześnie stała się ważną częścią historii regionu. Dzisiaj samochody już po niej zwykle nie jeżdżą, a Zlaté návrší ma zupełnie inną atmosferę.

Górska droga Masaryka nie pisze jednak w tym roku wyłącznie historii. Od 31 sierpnia 2026 r. trwa jej zakrojona na szeroką skalę przebudowa, która obejmie odcinek między Horními Mísečkami a schroniskiem Vrbatova bouda. Prace zaplanowano do 31 października 2026 r.

Całkowite zamknięcie dotyczy całego ruchu, w tym rowerzystów, i potrwa około 2 miesięcy. Remont realizuje region liberski, który zainwestuje w niego prawie 21 milionów koron.

Remont obejmie cały odcinek o długości 5,46 kilometra. W ramach prac zostanie położona nowa nawierzchnia asfaltowa, przeprowadzony zostanie recykling warstw podbudowy na zimno, oczyszczenie przepustów oraz modernizacja zatoczki autobusowej i mijanek. Odnowiona zostanie również oryginalna kamienna mozaikowa kostka brukowa na powierzchni około 750 m².

Źródło zdjęcia: kalendarz „Kraj Liberecki” z historycznymi pocztówkami przedstawiającymi krajobrazy lądowe, wodne i lotnicze, 2013 r.